ارث | مراحل انحصار وراثت | تقسیم ترکه چگونه است ؟

ارث  | مراحل انحصار وراثت | تقسیم ترکه چگونه است ؟

ارث | مراحل انحصار وراثت | تقسیم ترکه چگونه است ؟

مقدمه

یکی از شایع ترین دعاوی که هر فردی به نوعی امکان مواجهه با آن را دارد دعوی تقسیم ترکه به جا مانده از متوفی خود یا اصطلاحاً مورث خود می باشد و موسسه حقوقی ارشا دادگران ونداد با زبانی ساده و قابل درک، به گونه ای که برای عموم مردم قابل فهم باشد به موضوع ارث | مراحل انحصار وراثت | تقسیم ترکه چگونه است ؟ می پردازد.
اگر در اصطلاحات حقوقی به کلمه «ترکه» یا «ما ترک» برخوردید بدانید که به معنی همان ارث یا دارایی فرد فوت شده است.
مرگ رویدادی است که به حکم قانون‌گذار آثار حقوقی متعددی به دنبال دارد. این وعده الهی و سفر به آخرت، برای همه ما اتفاق خواهد افتاد. حتما تجربه مرگ اطرافیانمان را هم در زمان این عمر دنیایی تجربه خواهیم کرد. رسیدگی به امور اموات هم مراحل خاص خود را می‌طلبد. هر کدام از این مراحل می‌باید در جای خود و البته با پرداخت هزینه آن صورت بگیرد. مشخص کردن تکلیف اموال کسی هم که به دیار باقی رفته است، یکی از کارهایی محسوب می‌شود که بعد از فوت یک نفر باید صورت بگیرد، مخصوصا اگر متوفی، اموال قابل توجهی هم داشته باشد.

ارث | مراحل انحصار وراثت | تقسیم ترکه چگونه است ؟

ترکه

ترکه ، دارایی یه جای مانده از مورث است. در واقع به میراث و آنچه از شخص متوفی باقی می ماند، ترکه گویند. مفهوم دارایی، به معنی شایستگی و امتیاز دارا شدن حقوق و تکالیف مالی، یکی از صفات مربوط به شخصیت انسان است که با تولد شخص به وجود می‌آید و با فوت وی از بین می‌رود.
ترکه به دو بخش دارایی مثبت و دارایی منفی تقسیم می شود.
دارایی مثبت: منظور از دارایی مثبت، اموال و حقوقی است که به وارثان می رسد.
دارایی منفی: این دارایی شامل دیون و تعهداتی است که در هنگام فوت متوفی بر ذمه (برگردن) متوفی بوده، ولی آنها را اداء ننموده وحال باید از محل ترکه پرداخت شود.

موجب ارث دو امر است :

سبب و نسب ( ماده 861 قانون مدنی ). نسب مبتنی بر خون و سبب مبتنی بر ازدواج است.

کسانی که از یک فرد متوفی ارث می‌برند از نظر شرع و قانون به ۳ طبقه تقسیم می‌شوند

وراث طبقه اول که عبارتند از: پدر، مادر، زن، شوهر، اولاد و اولاد اولاد.
وراث طبقه دوم که عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها.
وراث طبقه سوم که عبارتند از: عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آنها.

اگر در هر طبقه‌ای حتی یک نفر از ورثه در حال حیات باشد سبب می‌شود هیچ ارثی به دیگر طبقات‌ تعلق نگیرد.

اگر در اصطلاحات حقوقی به کلمه «ترکه» یا «ما ترک» برخوردید بدانید که به معنی همان ارث یا دارایی فرد فوت شده است. این اصطلاح با اقتباس از آیه: «للرجال نصیب مما ترک الوالدان» به‌کار برده می‌شود.

اینکه هر فرد از شخص متوفی چقدر ارث می‌برد بستگی به این دارد که فرد در چه طبقه‌ای از وراث قرار دارد.

مراحل انجام تقسیم ترکه

از لحاظ حقوقی و قانونی، تقسیم ترکه (اموال متوفی) به ۲ روش صورت می پذیرد:

۱.تنظیم تقسیم نامه بین تمامی ورثه با توافق آنها:
در صورتی که تمامی وراث بالغ و عاقل باشند می‌توانند ماترک را با توافق به هر شکلی تقسیم نمایند، ولی در صورتی که بین وراث محجور وجود داشته باشد یا اختلافی بین وراث باشد، حتما بایستی تقسیم توسط دادگاه صورت پذیرد.

تنظیم تقسیم نامه به دو شکل تقسیم نامه عادی و تقسیم نامه رسمی صورت می گیرد .

البته توجه داشته باشید که این کار امری تخصصی و حقوقی و دارای اثرات و تبعات حقوقی بسیاری برای وراث می باشد که نیازمند آشنایی کامل با قوانین و مقررات قانون مدنی و قوانین امور حسبی است. لذا در صورت رضایت همه وراث بر توافق، توصیه می شود از وکیل متخصص امر مشاوره و تقاضای تنظیم تقسیم نامه با ذکر همه موارد قانونی لازم را بنمایید تا بعداً دچار مشکل دیگری نشوید.

در این خصوص موسسه حقوقی ارشا دادگران ونداد آماده ارائه مشاوره و انجام دیگر خدمات مرتبط با انحصار وراثت و تقسم ترکه می باشد.

۲.تقسیم اموال توسط دادگاه (طرح دعوی تقسیم ترکه) :
در صورتی که وراث در چگونگی تقسیم اموال و سهم هر یک توافق ننمایند یا اینکه یکی از وراث محجور باشد، برای تقسیم اموال باید الزاما به دادگاه مراجعه نمایند که در ادامه مطلب به آن خواهیم پرداخت.

تقسیم ترکه از حیث قانونی، مستلزم انجام مقدماتی است؛ که ابتدائاٌ باید توسط وراث یا یکی از آنها یا وکیلشان انجام شود و سپس دعوی تقسیم ترکه قابلیت طرح داشته باشد.

ارث | مراحل انحصار وراثت | تقسیم ترکه چگونه است ؟

ارث | مراحل انحصار وراثت | تقسیم ترکه چگونه است ؟

اقدامات قانونی لازم جهت تقسیم ماترک :

پس از فوت فرد، اموال او به طور قهری به وراث منتقل می‌شود، اما اگر وراث می‌خواهند سهم‌الارث خود را مطالبه و در آن تصرف کنند، در مرحله نخست باید انحصار وراثت کنند. قانون می‌گوید که باید تکلیف وارثان فرد فوت‌شده و سهم هر یک از آنها در اموال باقی مانده مشخص شود. این کار را اصطلاحا «انحصار وراثت» می‌گویند که احتمالا نام آن را شنیده‌اید. حالا این گواهی انحصار وراثت را چطور باید گرفت و چه مراحلی را برای دریافت آن باید طی کرد.

1 .

انحصار وراثت

بازماندگانِ متوفی برای انجام اقدامات مربوط به ترکه (یا همان ماترک که هر دو تعبیری برای داراییِ به جا مانده از متوفی هستند) باید ثابت کنند که در زمان فوت، از وراث متوفی بودند.

مدارک لازم : مدارکی از قبیل گواهی فوت، شناسنامه متوفی و ورثه لازم است همچنین اگر متوفی قبل از فوت، متاهل بوده باشد، ارایه سند ازدواج گواهی مالیات بر ارث (چنانچه متوفی قبل از سال ۱۳۹۵ فوت شده باشد) و استشهادیه ضروری است؛ بر اساس استشهادیه، شهود در دفتر اسناد رسمی شهادت می‌دهند که ورثه فرد متوفی که در تاریخی مشخص فوت کرده است، چه کسانی هستند.

این اقدام لزوما از طریق گواهی انحصار وراثت انجام می‌شود که برای اخذ آن باید درخواست ، به همراه مدارک فوق الذکر به شورای حل اختلاف آخرین محل اقامتگاه یا سکونت متوفی تقدیم شود. شورا بعد از بررسی مدارک، اقدام به نشر آگهی می‌کند و چنانچه بعد از یک‌ماه از تاریخ انتشار، اعتراضی به آن نشده باشد، گواهی مزبور را صادر می‌نماید، در غیر این صورت جلسه‌ای به منظور روشن شدن موضوع با حضور وراث و شخص معترض تشکیل می‌دهد.
دو گروه می‌توانند به گواهی انحصار وراثت صادر شده اعتراض کنند و دادگاه هم باید با تشکیل جلسه‌ای دیگر، تکلیف را مشخص کند. یکی از کسانی که می‌تواند اعتراض کند دادستان قضایی است؛ یعنی این دادستان اگر تشخیص دهد که فرد فوت شده وارثی ندارد و درخواست ارائه شده بی‌اساس است، می‌تواند به صدور این گواهی اعتراض کند. گروه دوم هم افرادی هستند که فکر می‌کنند نامشان باید در میان وراث باشد و نیست یا گواهی انحصار وراثت به زیان آنها صادر شده است. به هر حال هر یک از این ۲ گروه باید اعتراض خود را اعلام کنند و حق دارند که از رأی دادگاه، تقاضای تجدیدنظر کنند.
صدور گواهی تصدیق حصر وراثت بدان معناست که ورثه فرد متوفی منحصر به افرادی است که نامشان در این گواهی قید شده است. اشخاصی که گواهی یا تصدیق مذکور را دریافت کردند، می‌توانند ترکه و مطالبات متوفی را از کسانی که مدیون یا متصرف مال هستند مطالبه کنند.
با داشتن گواهی انحصار وراثت می‌توانید به شکل کاملا قانونی، سراغ تقسیم ارث بروید. بانک‌ها هم با وجود این گواهی به شما اجازه برداشت از حساب شخص متوفی را خواهند داد. فقط دانستن یک نکته در این زمینه مهم است؛ یادتان باشد درصورت متعدد بودن تعداد وراث، یا باید همه در زمان طلب اموال متوفی حضور داشته باشند یا اینکه همه وراث به یکی از ورثه‌‌، وکالت رسمی و محضری بدهند که به‌دنبال جمع‌آوری اموال برود. مسلما روش دوم از نظر صرف زمان و پیگیری کارها بسیار بهتر است. ملکی هم که به نام متوفی در اداره املاک ثبت شده باشد، با ارائه گواهی انحصار وراثت، به نام همه وارثان ثبت خواهد شد.

چند نکته درباره گواهی انحصار وراثت

• درصورتی که ارزش ماترک متوفی کمتر از یک میلیون تومان باشد، شورای حل اختلاف بدون انتشار آگهی و دعوت از ورثه، در جلسه فوق‌العاده با توجه به اسناد و مدارک ارائه شده، گواهی انحصار وراثت را صادر می‌کند.
• اگر در زمانی که فردی فوت می‌کند، همسر او باردار باشد نمی‌توان گواهی انحصار وراثت گرفت؛ یعنی اگر بچه‌ای درصورت زنده متولد شدن از متوفی ارث ببرد، باید صبر کرد تا این بچه به دنیا بیاید.
• وصیت‌نامه هم جزو مواردی است که ممکن است وضعیت تقسیم اموال متوفی را تغییر دهد اما از نظر قانون، هر کس وصیت‌نامه‌ای از متوفی دارد باید در مدت ۳‌ماه به دادگاهی که آگهی انحصار وراثت را منتشر کرده، تحویل دهد. پس از گذشتن این مدت هر وصیت‌نامه‌ای داده شود از درجه اعتبار ساقط است.
• اگر متوفی و وارثان ساکن یک روستا هستند، نیازی نیست آگهی انحصار وراثت در یک روزنامه کثیرالانتشار منتشر شود بلکه این آگهی باید یک ‌بار و در یک روز در معابر و اماکن عمومی آن روستا نصب شود.

2 .

مهر و موم ماترک

مهروموم اقدامی است که به منظور حفظ ماترک از هر گونه دخل و تصرف مادی و حقوقی -نظیر استفاده و نقل مالکیت- انجام می‌شود. به این صورت که بنا به درخواست ورثه یا موصی‌له (کسی که متوفی به نفع او وصیت کرده) یا وصی (کسی که از طرف متوفی برای اداره‌ی اموال تعیین شده) یا طلبکاری که طلبش مستند به سند رسمی یا حکم قطعی دادگاه است و ترس از تضییع اموال دارد، شورای حل اختلاف اقدام به صورت‌‌برداری از اموال و مهروموم آنها می‌کند، امری که رفع آن نیز، تنها به درخواست اشخاص مذکور ممکن است.

البته در دو مورد، مهروموم ترکه نیازی به درخواست ندارد: اول، جایی که شخص در مهمان‌خانه و امثال آن فوت می‌کند و کسی برای حفاظت از اموالش نیست و دوم، در حالتی که مال دولتی یا عمومی نزد متوفی به امانت بوده باشد.

3 .

تحریر ماترک

شورای حل اختلاف بنا به درخواست ورثه یا وصی، اقدام به تهیه‌ی فهرستی از دارایی متوفی می‌کند؛ در این فهرست، نام کلیه‌ی اموال منقول و غیرمنقول و بهای آنها، حقوق، مطالبات و البته بدهی‌های متوفی درج می‌شود. این عمل که به منظور تعیین دقیق میزان ماترک انجام می‌شود، تحریر ترکه نام دارد.

شورای حل اختلاف، تاریخ تشکیل جلسه‌ی تحریر را از طریق انتشار در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار به وراث، بستانکاران و مدیونین به متوفی و اشخاص دیگر که حقی بر ماترک دارند اطلاع می‌دهد تا در صورت تمایل، در جلسه شرکت کنند.

باید توجه داشت که در مدت تحریر، دعاوی و عملیات اجرایی راجع به ترکه متوقف می‌شود. مثلا اگر طلبکار در راستای وصول طلبش، درصدد مزایده‌ی اموال محکوم‌علیه باشد و در همین زمان، شخص اخیر (بدهکار) فوت کند، عملیات اجرایی به ورثه یا وصی ابلاغ و به زمان بعد از تحریر موکول می‌شود؛ چه بسا که وراث متوفی پرداخت بدهی را خودشان برعهده بگیرند.

در ضمن باید توجه داشت که در سه صورت تحریر ترکه الزامی است: اول، جایی که در میان وراث، صغیر یا محجور باشد یا اساسا وراث شخص معلوم نباشند، دوم، حالتی که برخی از وراث ترکه را رد کرده باشند و در آخر زمانی که متوفی تبعه‌ی خارجی باشد.

4 .

قبول یا رد ترکه

واکنش وراث نسبت به ترکه به سه صورت قابل تصور است: در حالت اول وراث، ترکه را به طور مطلق قبول و پرداخت کلیه‌ی بدهی‌های متوفی را برعهده می‌گیرند. در چنین حالتی فرض بر این است که ترکه، کفاف پرداخت بدهی‌ها را دارد و اگر ورثه مدعی عدم کفاف باشد، باید این موضوع را ثابت کند (با اثبات آن، دیگر تکلیفی به پرداخت دیون متوفی از اموال خود ندارند). در حالت دوم وراث، ترکه را مطابق صورت تحریر می‌پذیرند؛ به این ترتیب فقط تا میزان ترکه، مسئول پرداخت هستند و در صورت عدم کفاف ماترک، نیازی به اثبات آن ندارند. در حالت سوم، وراث ترکه را رد می‌کند. باید توجه داشت که مالکیت ورثه نسبت به ماترک، به حکم قانون انجام می‌شود، بنابراین رد کردن آنها به معنای عدم پذیرش مالکیت نیست، بلکه صرفا به معنای آن است که پرداخت دیون متوفی را برعهده نمی‌گیرند.
لازم به ذکر است که قیم محجور یا صغیر، به منظور رعایت مصالح آنها فقط می‌تواند ترکه را به میزان تحریر بپذیرد.

5 .

تصفیه ماترک

تصفیه‌ی ترکه به درخواست وصی یا ورثه، به منظور پرداخت بدهی‌های متوفی و خارج نمودن مورد وصیت از ماترک انجام می‌شود. عملیات تصفیه، حسب مورد برعهده‌ی وصی یا ورثه‌ای است که ترکه را قبول کرده‌‌اند و در صورت نبود آنها، دادگاه اقدام به تعیین مدیر تصفیه می‌کند.
مسئول تصفیه به موجب قانون امور حسبی، می‌تواند هر اقدامی را که برای اداره‌ی ترکه لازم می‌داند انجام بدهد. تصفیه‌ی ترکه (چنانچه تا این مرحله انجام نشده باشد)، از طریق خروج مورد وصیت، وصول مطالبات و پرداخت بدهی‌های متوفی انجام می‌شود.
باید توجه داشت، طلبکاری که خود را برای تحریر ترکه معرفی نکرده، می‌تواند برای وصول طلبش به طرفیتِ وراث در دادگاه صالح اقامه دعوی نماید و چنانچه مالی به ورثه نرسیده باشد یا برای تأدیه کافی نباشد، می‌تواند بر طلبکاران دیگری که سهم خود را از ترکه دریافت نمودند اقامه‌ی دعوی کند.

6 .

تقسیم ماترک

پس از تصفیه نوبت به تقسیم ماترک بین ورثه می‌رسه و در صورت عدم تراضی، دادگاه اختلاف آنها را حل می‌نماید، که مراحل انجام تقسیم ترکه در فوق به طور کامل توضییح داده شد. توجه داشته باشید که رویه محاکم دادگستری غالباً به این شکل است که تحریر ترکه باید قبل از تقسیم ترکه صورت پذیرد. بنابراین برای اطمینان بیشتر ابتدا درخواست تحریر وسپس درخواست تقسیم ترکه را تنظیم نمایید.
در این مقاله سعی داشتیم تا با بیانی ساده آنچه که برای انحصار ورثه و طرح دعوی تقسیم ترکه لازم است بیان کنیم و لی با این حال و با توجه به پیچیدگی ها و ظرائفی که هر پرونده دارد، این مقاله و دیگر مقالاتی موجود در فضای مجازی، فرد را از مشاوره با وکیل بی نیاز نخواهد کرد.

*** قبل از طرح هرگونه دعوی از مشاوره با وکلا و کارشناسان موسسه حقوقی ارشا دادگران ونداد بهرمند شوید ***

مشاوره حقوقی با وکلا و کارشناسان موسسه حقوقی ارشا دادگران ونداد

مشاوره حقوقی با وکلا و کارشناسان موسسه حقوقی ارشا دادگران ونداد

 

این مطلب را از دست ندهید ⇐ محروم کردن از ارث

 

 

⚖️ مؤسسه حقوقی اَرشا دادگران ونداد ⚖️

کافیست با کارشناسان و مشاورین خبره ما تماس حاصل فرمایید تا علاوه بر دریافت مشاوره در این زمینه ، از سایر خدمات مؤسسه حقوقی ارشا دادگران ونداد بهره مند شوید .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *